Πως το άγχος παίρνει τον έλεγχο των επιλογών μας!

Πόσοι από εμάς δεν σκεφτόμαστε ότι θα «σκάσουμε» από το άγχος της δουλειάς και της καθημερινότητας; Ότι δεν αντέχουμε άλλο την πίεση, το άγχος και τις φωνές στη δουλειά, τα προβλήματα στο σπίτι και για αποκορύφωμα τα οικονομικά που χειροτερεύουν κάθε μήνα περισσότερο;

«Δεν έχω που να ξεσπάσω. Στο ποτό, το τσιγάρο, το φαγητό; Μήπως χρειάζομαι φάρμακα; Γυρνάω το βράδυ, πέφτω με τα μούτρα στο φαγητό, και μετά ξερός για ύπνο», μου είπε τις προάλλες ένας ασθενής.

Ου γαρ έρχεται μόνον…

Από τη στιγμή που δεν μπορούμε να βρούμε πειστική απάντηση σε  ό,τι μας προβληματίζει, η πίεση που νιώθουμε σωματοποιείται σταδιακά σε απτό, βασανιστικό άγχος. Αυτό με τη σειρά του, εκδηλώνεται σε τρία στάδια: το πρωταρχικό (initial alarm), όπου το σώμα παράγει αδρεναλίνη, το στάδιο αντίστασης (resistance stage), όπου το σώμα δημιουργεί ένα μηχανισμό για να μάθει να αντιμετωπίζει την πίεση, χωρίς όμως να επιλύει το πρόβλημα και το στάδιο εξάντλησης (exhaustion stage), όπου κάμπτονται οι αντιστάσεις και πλέον είναι ορατά τα πρώτα συμπτώματα του άγχους. Όταν λοιπόν λαμβάνει πραγματικές διαστάσεις προκαλεί – μεταξύ άλλων – αδυναμία συγκέντρωσης, πονοκέφαλο, ταχυπαλμία, ευερεθιστότητα, δερματικούς ερεθισμούς  – εκζέματα, απώλεια όρεξης κ.α.

Τι είναι junk food και γιατί το ζητάμε επίμονα όταν είμαστε αγχωμένοι;

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι το άγχος μπορεί να μας οδηγήσει σε ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες, ειδικά αν δουλεύουμε πολλές ώρες την ημέρα ή ταξιδεύουμε πολύ για την εργασία μας. Ως συνέπεια δεν υπάρχει χρόνος και διάθεση να προσαρμόσουμε καλύτερα το φαγητό στο εξαντλητικό μας πρόγραμμα.

Συν τοις άλλοις, το άγχος θα μας οδηγήσει να επιθυμήσουμε τρόφιμα πλούσια σε λίπος και (απλούς) υδατάνθρακες. Ό,τι ακριβώς θεωρούμε junk food ή πρόχειρο φαγητό! Είτε πρόκειται για σουβλάκι, τυρόπιτα, burger ή pizza, είτε για κέικ, βάφλα ή ντόνατς, στην πραγματικότητα προσπαθούμε να αυξήσουμε ενστικτωδώς τη σεροτονίνη (σ.σ. ορμόνη της διάθεσης) στον εγκέφαλο, μήπως νιώσουμε λίγο καλύτερα. Προσπαθούμε να «μουδιάσουμε τη σκέψη» μας και να εκτρέψουμε (λανθασμένα) την προσοχή μας από το όποιο πρόβλημα. Εκδηλώνεται ως μια ξαφνική ώθηση για φαγητό, ως λιγούρα ή στην πλειονότητά του πρόχειρο ή «του ποδιού», που απαιτεί άμεση ικανοποίηση. Το κακό είναι ότι έτσι αυξάνουμε το στρες στο σώμα μας, αντί να το κατευνάσουμε.

Δεν έχω ούτε το χρόνο ούτε τη διάθεση…

Άλλωστε, είναι συνηθισμένο να τρώμε έξω, αντί να μαγειρεύουμε σπίτι, αφού «δεν υπάρχει χρόνος ή αντοχές». Πέραν του προφανούς επιπλέον κόστους, είναι δεδομένο ότι θα προκληθούν σταδιακά σοβαρά προβλήματα υγείας (από το πρόχειρο και λιπαρό φαγητό), που αφορούν πρώτιστα τη συσσώρευση κοιλιακού λίπους, την καρδιαγγειακή υγεία και τις πιθανότητες εκδήλωσης σακχαρώδη διαβήτη.

Αφετέρου, χαρακτηριστικό όλων όσων νιώθουν να πνίγονται από την πίεση είναι ότι καταναλώνουν μικρό αριθμό γευμάτων μέσα στην ημέρα. Χωρίς πρωινό, με ένα (ή κανένα) snack στο γραφείο, καταλήγουν να τρώνε ένα τεράστιο γεύμα για δείπνο, σαν να μην υπάρχει αύριο! Είναι επόμενο, όσο συσσωρεύεται κοιλιακό λίπος από καθιστική ζωή και κακό φαγητό, να εκδηλωθούν προβλήματα με την κατανομή του σακχάρου στην ημέρα, τα οποία δικαιολογούν την κόπωση, την έλλειψη συγκέντρωσης και τις εναλλαγές διάθεσης.

Χωρίς πρωινό, με πολύ καφέ και ένα μικρό snack, ξεμένουμε από ενέργεια (σ.σ. μειώνεται πολύ η γλυκόζη στο αίμα) στο μέσο της ημέρας. Έτσι εξηγούνται η αδυναμία συγκέντρωσης, οι εναλλαγές διάθεσης και η κόπωση.

Δεν ζω χωρίς καφέ!

Αν συνυπολογίσουμε και την υπερκατανάλωση καφέ στο γραφείο, είναι πολύ πιθανό για κάθε ώρα που δεν κοιμόμαστε να υπάρξει και μια αντίστοιχη επιδρομή στο ψυγείο ή τα ντουλάπια. Αντίθετα με αυτά που πιστεύουμε, η υπερβολική κατανάλωση καφέ προκαλεί αδυναμία συγκέντρωσης, ανησυχία, μείωση σωματικής και πνευματικής απόδοσης. Υπό αυτές τις συνθήκες αυξάνονται τα επίπεδα αδενοσίνης (σχετίζεται με προβλήματα ύπνου), αδρεναλίνης (όταν μειωθεί, νιώθουμε πολύ πιο κουρασμένοι από πριν), κορτιζόλης (προκαλεί τη λιγούρα για λιπαρά τρόφιμα) και ντοπαμίνης (αδυναμία συγκέντρωσης όταν μειώνεται, σχετίζεται με εθισμό).

Πάλι πήρα κιλά;

Και κάπου εκεί,  όντας απογοητευμένοι για άλλη μια φορά, υπό την επήρεια της κορτιζόλης και του ντεριβεράδικου, η ζυγαριά «χτυπάει κόκκινο».

Κι εμείς τι κάνουμε; Μα φυσικά, νηστεία ή τη super στερητική –εγγυημένη – αποδοτική δίαιτα που μας εμπιστεύθηκε ο συνάδελφος. Μέχρι που, από την απουσία κρίσιμων θρεπτικών συστατικών, νιώσουμε πιο κουρασμένοι, πιο καταπονημένοι και πιο απογοητευμένοι από ποτέ!  Ακόμα κι αν χαθεί αρχικά βάρος, το παίρνουμε πίσω διπλό! Κι όχι μόνο αυτό, είμαστε σε χειρότερη κατάσταση από πριν, αφού εκτοξεύσαμε στο ποσοστό λίπους (σ.σ. δεν χάνουμε μόνο λίπος κατά την απώλεια βάρους, αλλά αυξάνει σχεδόν μόνο αυτό όταν επιστρέφουν τα κιλά).

Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα καταστροφικό φαύλο κύκλο. Το άγχος προκαλεί τόσο κακές διατροφικές επιλογές, που επιδεινώνουν το σωματικό βάρος και την υγεία μας και με τη σειρά τους διογκώνουν το άγχος μας!

Γι΄ αυτό αρρωσταίνω;

Γι’ αυτό θα πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι το (πρόχειρο) φαγητό επιδεινώνει – δεν ανακουφίζει το stress. Άλλωστε φαίνεται ότι αποτέλεσμα όλων αυτών των πρακτικών είναι η μειωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού, η ευκολία με την οποία αρρωσταίνουμε αλλά και η δυσκολία που έχουμε να αναρρώσουμε. Μήπως είναι τυχαίο ότι η τελευταία γρίπη έκανε ένα μήνα να σας περάσει;

Στη θέση του οδηγού…

Φαίνεται λοιπόν ότι το στρες δεν συνιστά απλά ένα αίσθημα πλακώματος και ανησυχίας. Είναι μια φωνή αντίρρησης σε ό,τι ορθολογικό προσπαθούμε να κάνουμε. Παίρνει τον έλεγχο, κάθεται στη θέση του οδηγού, σπρώχνοντάς σας στο πλάι – σε θέση παρατηρητή. Καθορίζει τις επιλογές, τις αντιδράσεις και τις αποφάσεις μας. Δεν ανακουφίζεται με πρόχειρο φαγητό και τα γλυκά, απεναντίας γιγαντώνεται. Αδυνατίζει τις άμυνες μας, σωματικές και πνευματικές, ώστε τελικά να αρρωστήσουμε. Γι’ αυτό άλλωστε, παρατηρούμε αύξηση στη συχνότητα αυτοάνοσων νοσημάτων και δερματικών ερεθισμών ή εκζεμάτων.

Στο επόμενο μου άρθρο, θα σας δείξω πως να νικήσετε το άγχος και να ξαναπάρετε τον έλεγχο…

 

References

  • Kiecolt-Glaser JK. Stress, food, and inflammation: psychoneuroimmunology and nutrition at the cutting edge. Psychosom Med. 2010 May; 72(4):365-9.
  • Royer F Cook, Douglas W Billings, Rebekah K Hersch, Anita S Back, and April Hendrickson. A Field Test of a Web-Based Workplace Health Promotion Program to Improve Dietary Practices, Reduce Stress, and Increase Physical Activity: Randomized Controlled Trial. J Med Internet Res. 2007 Apr-Jun; 9(2): e17.
  • Oliver G., Wardle J, and Gibson, E. L. Stress and Food Choice: A Laboratory Study. Psychosom Med. 2000 Nov; 62(6): 853-65.

 

Μοιραστείτε το περιεχόμενο της σελίδας ...
Email this to someonePrint this pageShare on Facebook0Share on Google+0Share on LinkedIn4Tweet about this on Twitter

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,