Όταν τρώμε «στο πόδι» και το φαγητό μας βγαίνει… ξινό

Δεδομένα, το φαγητό είναι απόλαυση, ίσως από τις πιο προσιτές στη ζωή μας. 

Δεν είναι κρίμα να μην το χαιρόμαστε;

Είτε γιατί έχουμε τύψεις γι’ αυτό που τρώμε, είτε γιατί βιαζόμαστε μόνιμα να κάνουμε (και) κάτι άλλο…

****

Για όσο ακόμα ο καιρός είναι καλός, ειδικά με τη συνοδεία της μαγικής φθινοπωρινής αύρας, ένας όμορφος (βραδινός) περίπατος είναι πραγματικά ό,τι καλύτερο για σώμα και πνεύμα. Με την προϋπόθεση βέβαια ότι ο περίπατος δεν καταλήγει με φαγητό – ειδικά πρόχειρο – στο χέρι.

Αν πεινάσατε, καλύτερα καθίστε σε τραπέζι, να πάει «κάτω το φαγητό» με ηρεμία! Μια νέα μελέτη μάλιστα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Consumer Research, αποκαλύπτει ότι η στάση σώματος κατά την κατανάλωση φαγητού επηρεάζει τη γευστική μας αντίληψη για την τροφή (1).

Το φαγητό «στο πόδι» στρεσάρει το σώμα.

Οι ερευνητές εξέτασαν το πώς η αιθουσαία αίσθηση (vestibular sense), που είναι υπεύθυνη για την ισορροπία, τη στάση σώματος και τον χωρικό προσανατολισμό, αλληλεπιδρά με το αισθητηριακό σύστημα  της γεύσης. Από τη μελέτη προέκυψε ότι η όρθια στάση, ακόμα και για λίγα λεπτά, προκαλεί φυσιολογικό stress που σιωπά τους γευστικούς κάλυκες (1)!

Πως εξηγείται; Σύμφωνα με τους ερευνητές, η δύναμη της βαρύτητας  αντλεί αίμα προς τα κάτω άκρα του σώματος, ώστε η καρδιά να χρειάζεται να δουλέψει περισσότερο για να ωθήσει ξανά το αίμα προς τον άνω κορμό. Ως αποτέλεσμα, επιταχύνεται ο καρδιακός παλμός. Αυτό, με τη σειρά του, ενεργοποιεί τον άξονα υποθαλάμου – υπόφυσης – επινεφριδίων (HPA axis) και οδηγεί σε αύξηση της συγκέντρωσης κορτιζόλης στο αίμα.

Κατά συνέπεια, μειώνεται η αισθητηριακή ευαισθησία, που επιδρά στη γευστική εκτίμηση της τροφής, την αντίληψη για τη θερμοκρασία του τροφίμου, αλλά και την ποσότητα φαγητού που καταναλώθηκε. Δεν είναι τυχαίο πως όταν νιώθουμε δυσφορία, τα τρόφιμα – που υπό φυσιολογικές συνθήκες έχουν ωραία γεύση – δεν μας φαίνονται το ίδιο νόστιμα.

Πόσο νόστιμο είναι, αλήθεια;

Η υπόθεση αυτή επιβεβαιώθηκε ερευνητικά, με συμμετοχή 350 εθελοντών που κλήθηκαν να αξιολογήσουν τη γεύμα ενός pita chip. Όσοι στέκονταν όρθιοι το βαθμολόγησαν λιγότερο θετικά, σε σχέση το κατανάλωσαν καθήμενοι.

Ακολούθως, τους προσφέρθηκαν μπουκιές από brownie σοκολάτας – παρασκευασμένο σε τοπικό εστιατόριο – που εθεωρείτο ευρέως ιδιαίτερα νόστιμο. Όσοι το γεύτηκαν καθήμενοι το αξιολόγησαν ως εξαιρετικό! Ωστόσο, όταν ο παρασκευαστής τροποποίησε τη συνταγή προσθέτοντας ¼ κούπας αλάτι στο μίγμα, ώστε να έχει μη ευχάριστη γεύση, τα αποτελέσματα ήταν αντίθετα. Οι συμμετέχοντες που στέκονταν όρθιοι δεν αντιλήφθηκαν ότι το brownie ήταν τόσο αλμυρό, οπότε το βαθμολόγησαν πιο ευνοϊκά από τους καθήμενους (1).

«Να σας δώσω να δοκιμάσετε;»

Για να προσθέσουν τον παράγοντα stress στην εξίσωση, ζητήθηκε από τους εθελοντές να δοκιμάσουν φρούτα ενώ κουβαλούν μια τσάντα με ψώνια – μιμούμενοι το τι συμβαίνει όταν κάποιος δοκιμάζει σε ένα μανάβικο ή supermarket. Τόσο οι όρθιοι, όσοι και οι καθήμενοι, ανέφεραν ότι το πρόσθετο βάρος επιδείνωσε τη γεύση του φαγητού. Κάτι που υπογραμμίζει την επίδραση του μηχανισμού stress – κορτιζόλης στην αισθητηριακή αντίληψη (1).

Πόσο ζεστό είναι, άραγε;

Επιπλέον, για να εξετάσουν τον αντίκτυπο της στάσης σώματος στην αντίληψη της θερμοκρασίας, έδωσαν στους εθελοντές κούπες ζεστού καφέ. Όσοι στέκονταν όρθιοι θεώρησαν ότι ο καφές δεν ήταν τόσο ζεστός, όσο ανέφεραν όσοι ήταν καθισμένοι. Ωστόσο, ήπιαν λιγότερο καφέ από τους καθήμενους, πιθανόν εξαιτίας της αρνητικής επίδρασης το φυσικού stress στην όρεξη (1).

«Από τη μύτη θα μου βγει»…

Πέραν λοιπόν των εντυπωσιακών αποτελεσμάτων, η μελέτη βοηθά στο να εξάγουμε κάποια πολύ χρήσιμα συμπεράσματα.  Αν λοιπόν η όρθια στάση σώματος προκαλεί τέτοια σύγχυση στις αισθήσεις, δεν είναι προτιμότερο (να κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα και) να κάτσουμε σε ένα τραπεζάκι να αντιληφθούμε τι και πόσο τρώμε; Δεν είναι κρίμα να μην μπορούμε να απολαύσουμε με τις αισθήσεις μας μια νόστιμη τροφή, επειδή «τώρα πρέπει να κάνω και κάτι άλλο ταυτόχρονα ή δεν έχω χρόνο, βιάζομαι πολύ»;

Όταν η ταχύτητα κρύβει την ποσότητα…

Άλλωστε, η έκπτωση του φαγητού σε διαδικαστική ανάγκη ευθύνεται τις περισσότερες φορές για μεγάλα συμπεριφορικά προβλήματα προς το φαγητό (2,3).

Αναλογιστείτε επίσης, ότι κι η ανάμνηση του τι και πόσο φαγητό έχουμε καταναλώσει νωρίτερα (episodic memory) μπορεί να καθορίσει το πόσο θα πεινάμε αργότερα (4,5)!

Από τα λαχανικά στο (πικρό) φάρμακο.

Τέλος, η θεωρία αυτή θα μπορούσε να αναπτύξει μια πολύ ενδιαφέρουσα τεχνική για τη σίτιση των παιδιών. Βάζοντας τα παιδιά να καθίσουν στο τραπέζι, οι γονείς μπορούν να δοκιμάσουν (ξανά) να τους δώσουν υγιεινά τρόφιμα, που μέχρι τώρα δεν τους φαίνονται και τόσο νόστιμα. Το ακριβώς αντίθετο μπορεί να γίνει με μια φαρμακευτική αγωγή: δώστε την ενώ το παιδί στέκεται όρθιο, ώστε να αντιληφθεί λιγότερο την πιθανόν δυσάρεστη γεύση της.


Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο που επενδύσατε να διαβάσετε την αρθρογραφία μου! Αν θέλετε να ενημερώνεστε για κάθε νέο μου άρθρο, ελάτε να συνδεθούμε στο Facebook, κάνοντας “like” την προσωπική μου σελίδα στο σύνδεσμο https://www.facebook.com/milessisgeorge ή σε οποιοδήποτε από τα άλλα κοινωνικά δίκτυα που έχω παρουσία και βρίσκονται στο τέλος (footer) της σελίδας. Σας ευχαριστώ, Γιώργος Μίλεσης.

References

  1. Biswas D, Szocs C, and A Abell. Extending the Boundaries of Sensory Marketing and Examining the Sixth Sensory System: Effects of Vestibular Sensations for Sitting versus Standing Postures on Food Taste Perception. Journal of Consumer Research, 2019; DOI: 10.1093/jcr/ucz018
  2. Alabduljaderac K, Cliffe M, Sartord F, Papini G, Coxa W. Miles,  and HP Kubis. Ecological momentary assessment of food perceptions and eating behavior using a novel phone application in adults, with or without obesity. Eating Behaviors 2018; 30: 35-41
  3. Stice E, Spoor S, Bohon C, Veldhuizen MG, and DM Small. Relation of reward from food intake and anticipated food intake to obesity: A functional magnetic resonance imaging study. Journal of Abnormal Psychology 2008; 117(4): 924-35.
  4. Brunstrom JM, Burn JF, Sell NR, et al. Episodic memory and appetite regulation in humans. PLoS One. 2012; 7(12):e50707.
  5. Ferriday D, Bosworth ML, Lai S, et al. Effects of eating rate on satiety: A role for episodic memory?. Physiol Behav. 2015; 152(Pt B):389–96.