Αυτή είναι η λύση στο γρίφο: και μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, τι;

Σε τι κατάσταση μας θα μας βρει ο Σεπτέμβρης; Ίσως όχι τόσο καλή…

Φταίνε άραγε τα παγωτά, το πολύ αλκοόλ και το ξενύχτι, το αλόγιστο φαγητό, η απροθυμία να μαγειρέψουμε ή η διάθεση να ξεκουραστούμε… μασώντας; Μπορεί όλα, μπορεί και τίποτα απ’ όλα αυτά.

Όσο θελκτική όμως κι αν είναι η ιδέα μιας «γρήγορης λύσης» για…  λίγα κιλά, στην πραγματικότητα μπορεί εύκολα να γυρίσει εναντίον μας!

****

Όλοι έχουμε έναν προορισμό…

Για να το κατανοήσουμε καλύτερα, ας αναλογιστούμε ότι έχουμε εξαρχής μια γενετική προδιάθεση προς ένα συγκεκριμένο σωματικό βάρος (σ.σ. βάρος αναφοράς). Βέβαια, ανάλογα με τον τρόπο που το περιβάλλον (σ.σ. οικογένεια, διατροφική συμπεριφορά, προτιμήσεις, φυσική δραστηριότητα) αλληλεπιδρά με τις γονιδιακές προδιαγραφές, το βάρος μας μπορεί να επηρεαστεί προς τα πάνω (ή κάτω).

Μη ξεχάσεις το θερμοσίφωνα!

Σύμφωνα με την Elizabeth Lowden (σ.σ. ενδοκρινολόγος στο Northwestern Medicine Metabolic Health and Surgical Weight Loss Center του Delnor Hospital) η διαχείριση ενέργειας μοιάζει τη λειτουργία του θερμοστάτη σ’ ένα θερμοσίφωνα. Αν ο θερμοστάτης είναι ρυθμισμένος στους 70 βαθμούς, ακόμα κι τον κατεβάσουμε στους 65, το πρόγραμμά του τελικά θα επαναφέρει τη θερμοκρασία στους 70 βαθμούς (1).

Γι’ αυτό, είναι πολύ δύσκολο κάποιες φορές να χαθούν 2-3 κιλά, σε αντίθεση με τα «πολλά κιλά».  Όταν το βάρος είναι μικρότερο από το… προγραμματισμένο, μαχόμαστε ενάντια στις ορμόνες του σώματός μας για να το διατηρήσουμε.

Η καταπίεση γεννά την επανάσταση!

Όταν λοιπόν μειώνουμε την πρόσληψη τροφής, ο υποθάλαμος και η υπόφυση στον εγκέφαλο λαμβάνουν σήματα από διάφορα όργανα για μειωμένη παροχή ενέργειας, οπότε προσαρμόζεται ανάλογα η ορμονική ισορροπία. Αυξάνονται οι ορμόνες που σχετίζονται με την πείνα και μειώνονται οι αντίστοιχες του κορεσμού – ώστε να αναζητήσουμε μεγαλύτερη ποσότητα τροφής παρά τη βούλησή μας. Ωστόσο, το σώμα θα επαναστατήσει: χάνοντας 4-5% του αρχικού βάρους, επιστρατεύονται διαφορετικοί αντισταθμιστικοί μηχανισμοί για να επαναφέρουν το βάρος.

Σε μελέτη του 2007, οι γυναίκες σε δίαιτα που έχασαν περισσότερο βάρος, αναζητούσαν πιο πλούσια σε θερμίδες τρόφιμα μετά από 6 μήνες προσπάθειας. Γεγονός που συχνά προκαλεί απογοήτευση, μιας και το σώμα μοιάζει να λειτουργεί εναντίον μας.

«Όταν πας για μαλλί και βγαίνεις κουρεμένος…»

Είναι λοιπόν θέμα επιβίωσης: η χαμηλή πρόσληψη ενέργειας δίνει προτεραιότητα στην αποθήκευση ενέργειας και όχι στη χρήση της από το σώμα, με αποτέλεσμα τη δυσκολία στην απώλεια βάρους ή και την αύξησή του. Σε συνδυασμό με πιθανή απώλεια μυϊκής μάζας (σ.σ. που συμμετέχει σε πολύ μεγάλο ποσοστό στο μεταβολικό ρυθμό), η  ανεπαρκής πρόσληψη τροφής μειώνει ακόμα περισσότερο τη δυνατότητα του σώματος να ανταπεξέλθει.

Απώλεια βάρους, χωρίς δίαιτα!

Πως λοιπόν θα χάσουμε ή θα διατηρήσουμε χαμηλότερο βάρος, όταν όλοι οι νευροορμονικοί μηχανισμοί εργάζονται για το αντίθετο; Μιας και δεν μπορούμε να ξεγελάσουμε τον εγκέφαλο να μην έχει αυτές τις αντιδράσεις, σκοπός μας είναι η διασφάλιση της επάρκειας σε θρεπτικά συστατικά ώστε να μειωθεί η έντασή τους.

Ειδικά τους πολύ θερμούς καλοκαιρινούς μήνες, η διατροφή πρέπει να είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά πλούσια σε υγρασία. Οι φυτικές ίνες αυξάνουν τον κορεσμό και το περιεχόμενο σε νερό αυξάνει τον όγκο της τροφής – ακόμα κι αν η ενέργεια που λαμβάνουμε είναι λιγότερη. Επιπρόσθετα, πηγές υγιεινών λιπαρών (π.χ. ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, αβοκάντο κ.α.) ευνοούν επίσης τον κορεσμό.

Ωστόσο, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες: επαρκής ύπνος (σ.σ. τουλάχιστον 6 ώρες… βραδινές), μείωση άγχους, επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D, τακτική άσκηση και διατήρηση καλής λειτουργίας του εντέρου (σ.σ. και της μικροβιακής του χλωρίδας).

Δεν διατάζουμε εμείς…

Εν ολίγοις, από τη στιγμή που δεν μπορούμε να διατάξουμε το σώμα μας και να υπακούσει στα «θέλω» μας, ο καλύτερος τρόπος είναι να πάμε απλά «με τα νερά του». Αρκεί να μάθουμε πως γίνεται…


Ευχαριστώ πολύ για το χρόνο που επενδύσατε να διαβάσετε την αρθρογραφία μου! Αν θέλετε να ενημερώνεστε για κάθε νέο μου άρθρο, ελάτε να συνδεθούμε στο Facebook, κάνοντας “like” την προσωπική μου σελίδα στο σύνδεσμο https://www.facebook.com/milessisgeorge ή σε οποιοδήποτε από τα άλλα κοινωνικά δίκτυα που έχω παρουσία και βρίσκονται στο τέλος (footer) της σελίδας. Σας ευχαριστώ, Γιώργος Μίλεσης.

References

  • Lowden, EA. Weight loss misconceptions; available at: https://www.nm.org/healthbeat/healthy-tips/fitness/weight-loss-misconceptions
  • Gilhooly CH, Das SK, Golden JK, McCrory MA, Dallal GE, Saltzman E, Kramer FM, Roberts SB. Food cravings and energy regulation: the characteristics of craved foods and their relationship with eating behaviors and weight change during 6 months of dietary energy restriction. Int J Obes (Lond). 2007 Dec; 31(12):1849-58.